Wydaje się, że odpowiedź jest dość oczywista: dyplom stanowi podstawę na rynku pracy. Studia od zawsze stanowiły przepustkę do lepiej płatnej pracy, symbolizowały zaangażowanie i sukces. Były oznaką ambicji i stałość. Współcześnie ten obraz uległ jednak nieco zmianie. Rynek pracy zmienia się szybciej i w sposób bardziej dynamiczny niż system edukacji, a sami pracodawcy podkreślają większe znaczenie umiejętności kandydatów do pracy, a nie samych dyplomów.
Nie oznacza to, że studia straciły sens. W wielu zawodach w dalszym ciągu formalne wykształcenie pozostaje kluczowe. Staje się wymogiem obowiązkowym uregulowanym dość często prawnie. Przykładem takich branż jest medycyna, prawo, inżynieria bądź edukacja. Warto jednak podkreślić, że nie każda profesja i wybrana ścieżka kariery wymaga kilku lat kształcenia wyższego. Coraz więcej ludzi sięga po alternatywne ścieżki rozwoju, takie jak kursy specjalistyczne, staże, praktyki, bootcampy (intensywny kurs praktyczny w celu szybkiego przekwalifikowania, najczęściej w branży IT) bądź kształcenie online. W branżach sektora usług, marketingu cyfrowym bądź w zawodach związanych z freelancingiem zdecydowanie bardziej liczy się portfolio i praktyczne doświadczenie. Zdolność szybkiego uczenia się może okazać się tutaj preferowaną umiejętnością, zaś dyplom niekoniecznie będzie fundamentem, a jedynie dodatkiem.
Z perspektywy rynku pracy widać wyraźny trend rosnącego znaczenia kompetencji praktycznych i soft skills. Raport Uniwersytetu SWPS oraz Konfederacji Lewiatan wskazuje prognozowaną listę najbardziej pożądanych kompetencji w 2026 r.1
Prognoza obejmuje takie kompetencje jak:
- obsługa narzędzi AI
- myślenie krytyczne
- inteligencję emocjonalną
- empatyczne przywództwo
- uczenie się przez całe życie
- odporność psychiczną.
Czyli alternatywne ścieżki kariery?
Firmy cenią dziś ludzi potrafiących rozwiązywać problemy, myśleć logicznie i krytycznie, współpracować w zespole oraz potrafiących szybko adaptować się do zachodzących zmian. Są to kompetencje, które zdobywa się raczej podczas praktyki zawodowej niż nauki akademickiej.
Nie można jednak popadać w skrajność. Zawsze warto zadać sobie pytanie o najlepszą ścieżkę zawodową dla siebie samego, o cel swojej kariery i posiadane predyspozycje zawodowe. Dla jednych najlepszą drogą okaże się kształcenie wyższe, dla innych ścieżka zawodowa oparta na praktycznym kształceniu. Warto jednak pamiętać, że współczesne kariery zawodowe nie są liniowe i opierają się na częstszej zmianie ich kierunku. Dokonujemy przekwalifikowania zawodowego, uczymy się nowych kompetencji, wybieramy nową ścieżkę zawodową. W takiej perspektywie posiadanie dyplomu może okazać jedynie jedną z wielu dróg na drodze zmierzającej do efektywnej i interesującej nas kariery zawodowej. Studia się jedną z wielu dróg prowadzących do ciekawego zatrudnienia. Rynek pracy premiuje dziś podejmowanie świadomych decyzji zawodowych i elastyczność sprzyjającą rozwojowi pracowników. Niezależnie od wyboru ścieżki kształcenia to właśnie te cechy mogą zadecydować o sukcesie zawodowym.
1 Twoje kompetencje przyszłości w świecie AI, Uniwersytet SWPS, Lewiatan, https://www.swps.pl/images/DOKUMENTY/Raport_Twoje_Kompetencje_Przyszlosci_Uniwersytet_SWPS_compressed.pdf [dostęp dn. 21.04.2026 r.]
_____
Julia Sztyk
Doradca zawodowy, doradca kariery, trener kompetencji miękkich
Autorka bloga
Autorka kanału FB
